Kök

وحي

Kur'an'da 78 yerde, 70 ayette geçer.

Önerilen okuma

Kur'an içi çıkarım

Kısaca

Birinin kaş göz işaretiyle sana “sus” dediğini düşün. Söz yok ama ne yapacağını anlarsın. Kur’an’da vahiy böyle, içe sessizce bırakılan ve bağlayıcı yönlendirme. Bazen anlık emir olur ve eylemi başlatır. Bazen okunur bir metin olarak gelir. Hatta yanıltıcı fısıltı için de kullanılır.

Türkçedeki izi

vahiy
Kur’an’daki bu kökten gelir; içe verilen yönlendirme demektir.
vahyedilmek
Aynı kökten; dışarıdan gelen bildirim almak demektir.

Tanıdık kelimelerle kıyas

  • bu kökileقصص(kıssa)

    Kıssa olayları art arda anlatır; vahiy ise içe, tek yönlü ve bağlayıcı bildirimdir. Kısacası qSS anlatır, wHy içe iletir.

    • 12:3Burada qSS var; ‘kıssaların en güzelini anlatıyoruz’ deniyor.
    • 6:19Burada wHy var; ‘bana bu Kur’ân vahyolundu’ ifadesi geçer.

  • bu kökileحدث(hadis, hadise)

    Hadis konuşulan söz ve haber demektir; vahiy ise içe verilen yönlendirme ve uyarıdır. Kısacası Hdv sözün akışı, wHy tek yönlü bildirimdir.

    • 45:6Burada Hdv var; ‘hangi söze’ ifadesi genel sözü anlatır.
    • 21:45Burada wHy var; uyarının aracı olarak geçer.

  • bu kökileسري(İsrâ)

    İsrâ gece yürütmek eylemidir; vahiy bu yürüyüşü başlatan buyruktur. Kısacası sry eylem, wHy yönlendirmedir.

    • 20:77Burada wHy var; Musa’ya gece yürütmesini söyleyen içten bildirimdir.

Müfessir diliyle

Gizli ve doğrudan bir işaretle muhatabın içine bağlayıcı yönlendirmeyi yerleştirip eyleme sevketmek.

Fiil çoğunlukla ‘ila’ ile belirli bir hedefe yönelir; içerik bazen emir kalıbıyla, bazen metin ve hikmet olarak gelir (7:117; 26:63; 6:19; 18:27; 17:39). Aynı kök sessiz işaret ve sezdirme için de kullanılır (19:11; 12:15; 28:7), hatta karşı taraftan gelen saptırıcı telkinleri de ifade eder (6:121). Yer yer bir alanın içine hükmü yerleştirme mânası taşır (41:12).

Somuttan soyuta

En somutta sözsüz işaret ve içe doğan haber olarak görünür (19:11; 12:15); oradan eylemi başlatan açık direktiflere ve yazılı kelâmın aktarımına yükselir (7:160; 18:27).

Kardeş köklerden farkı

  • قصصile farkı

    qss, anlatmayı ve olayları ardışık aktarmayı ifade eder; burada ise içe yerleştirilen yönlendirici iletim esastır. Aynı ayette, metnin aktarımı ile anlatma ayrışır (12:3), bildirim ise içe ilka yoluyla gelir (6:19).

  • حدثile farkı

    hdv/hadith, söylem ve konuşulan içeriktir; tek yönlü, gizli ve bağlayıcı içe ilka değildir. Buna karşılık burada uyarı aracı ve yönlendirme söz konusudur (21:45; 6:50), o ise genel söz/haber (45:6; 20:9).

  • سريile farkı

    sry, gece yürütmek fiilin kendisidir; burada ise o eylemi başlatan içe verilen buyruğun iletimidir (20:77; 26:52).

Anlam alanları · 5

  1. Metin ve ilke aktarımı

    Gayb haberi, tevhid ilkesi ve hikmetin, okunan bir metin olarak içe yerleştirilmesi.

  2. Operatif emir ve sevk

    Hedefe yönelik, eylemi doğuran anlık ve bağlayıcı direktifler.

  3. Gaybî haber ve teyit

    Görünmeyen haberin içe iletilmesi ve elçilerin kalblerinin pekiştirilmesi.

  4. Sezdirme ve sükûtî bildirim

    Sözsüz işaret, içe atılan haber ve saptırıcı fısıltı biçimindeki iletim.

  5. Uyarı ve tebliğin aracı

    Tek yönlü bildirim, insanlara uyarı ve öğüt vasıtası olur.

Biçimlerin kullanımı

أَوْحَىٰٓ
Geçişli iletim: çoğunlukla ‘إلى’ ile hedefe yönelen, bazen ‘في’ ile alana hüküm yerleştiren gizli/deruni yönlendirme (7:117; 41:12; 6:19).
وَحْى
Aktarımın kendisi/süreci/vasıtası; uyarı aracı ve okunan metin olarak kullanılır (21:45; 20:114; 23:27; 11:37).

Güven: Güçlü · incelenen 60 ayetin 29'i açıklandı (%48) · toplam 70 ayetten dengeli örnek

Kök çok sayıda ve farklı bağlamlarda geçer; tüm kullanımlar gizli, yönlendirici ilka çekirdeğinde birleşmektedir.

Açık soru: 42:51’deki üç konuşma yolu, iletimin fizikî tarzını kapalı bırakır; mahiyetini aşırı somutlamamak gerekir (42:51).

Bu okuma Arapça metinden ve kökün geçtiği ayetlerden çıkarıldı; meal yalnızca yardımcı olarak kullanıldı. Ayete dayanmayan iddialar otomatik silindi. Ayetlere tıklayıp kendin tart.

Kur'an'daki izi

33 sûreye yayılıyor; mushaf sırasında ilk kez 3:44'de.

FâtihaNâs
Mekkî · 63Medenî · 7
fiil · 72isim · 6

Yoldaş kökler

Aynı ayetlerde bu kökle en sık birlikte geçenler. Bu bir istatistiktir, eş anlam iddiası değildir — farkı ders ortaya koyar.

Aldığı yüzler · 26

Aynı üç harf, bu kadar farklı kelime veriyor. Anlam ailesi burada görünür — sözlük anlamıdır, hüküm değildir.

أَوحَينَآ14يُوحَىٰٓ13أُوحِيَ9وَأَوحَينَآ8نُّوحِيٓ3فَأَوحَىٰٓ3نُوحِيهِ2وَأُوحِيَ2يُوحِي2وَوَحيِنَا2وَأَوحَىٰ2فَأَوحَينَآ2يُوحِيٓ2أَوحَىٰ2أَوحَيتُ1يُوحَ1لَيُوحُونَ1نُوحِيهَآ1أَوحَىٰٓ1وَحيُهُ1نُوحِيٓ1بِٱلوَحيِ1وَحيًا1فَيُوحِيَ1وَحيٞ1يُوحَىٰ1

Geçtiği ayetler · ilk 30

  1. 3:44İşte bu, sana vahyettiğimiz gayb haberlerindendir. (Yoksa) "Meryem'i kim himayesine alıp koruyacak?" diye kalemlerini (kur'a için) atarlarken sen yanlarında değildin. (Bu hususta) Tartışırlarken de yanlarında bulunmadınنُوحِيهِ
  2. 4:163Muhakkak biz, Nuh'a ve ondan sonra gelen peygamberlere vahyettiğimiz gibi, sana da vahyettik. İbrahim'e, İsmail'e, İshak'a, Yakub'a, torunlarına, İsa'ya, Eyyûb'a, Yunus'a, Harun'a ve Süleyman'a da vahyettik. Davud'a da Zebur'u verdikأَوحَينَآ
  3. 5:111Hani Havarilere: " Bana ve Resulüme iman edin" diye ilham etmiştim. Onlar da: "İman ettik, bizim şüphesiz müslümanlar olduğumuza şahit ol" demişlerdiأَوحَيتُ
  4. 6:19De ki: "Şahitlik yönünden hangi şey daha büyüktür?". De ki: "Allah, benimle sizin aranızda şahittir ve bana bu Kur'ân vahyolundu ki, onunla hem sizi, hem de sizden sonra kendisine ulaşan herkesi uyarayım. Allah'la beraber başka ilâhlar olduğuna siz gerçekten şahitlik eder misiniz?" De ki: "Ben buna şahitlik etmem". "O, ancak ve ancak bir tek ilâhtır ve gerçekten ben, sizin ortak tuttuğunuz şeylerden uzağım"deوَأُوحِيَ
  5. 6:50De ki: "Size Allah'ın hazineleri benim yanımdadır, demiyorum. Gaybı da bilmiyorum. Ve size, ben bir meleğim de demiyorum. Ben sadece bana vahyolunana uyuyorum." De ki: "Kör ile gören bir olur mu? Hiç düşünmez misinizيُوحَىٰٓ
  6. 6:93Allah'a karşı yalan uyduran, yahut kendisine hiçbir şey vahyolunmadığı halde: "bana vahyedildi" diyen ve: "Allah'ın indirdiği gibi bir kitap da ben indireceğim" diye iddiada bulunandan daha zalim kim olabilir? O zalimlerin halini ölüm şiddeti içindeyken bir görsen! Melekler onlara ellerini uzatırlar ve: " Ruhunuzu teslim edin. Bugün, Allah'a karşı haksız şeyler söylediğinizden ve O'nun âyetlerine karşı böbürlenmenizden dolayı alçaltıcı bir azapla cezalandıralacaksınız" derlerأُوحِيَ
  7. 6:106Rabbinden sana vahyedilene uy. O'ndan başka ilâh yoktur. Ortak koşanlardan da yüz çevirأُوحِيَ
  8. 6:112Biz böylece, her peygambere insan ve cin şeytanlarını düşman yaptık. Bunlar birbirini aldatmak için süslü sözlerle vesvese verirler. Rabbin dileseydi onu yapamazlardı. Artık onları iftiraları ile başbaşa bırakيُوحِي
  9. 6:121Üzerlerine Allah'ın ismi anılmamış olanlardan yemeyin, çünkü onu yemek yoldan çıkmaktır. Şeytanlar, dostlarına, sizinle mücadele etmeleri için telkinde bulunurlar. Eğer onlara uyarsanız, muhakkak ki, Allah'a ortak koşanlardan olursunuzلَيُوحُونَ
  10. 6:145De ki: "Bana vahyolunanda, (bu haram dediklerinizi) yiyen kimse için haram edilmiş bir şey bulamıyorum. Ancak leş, veya akıtılmış kan, yahut domuz etiki bu gerçekten pistir yahut Allah'tan başkası adına kesilmiş bir hayvan olursa, bunlar haramdır. Ama kim çaresiz kalırsa, (başkasının hakkına) tecavüz etmemek ve zaruret sınırını aşmamak üzere (bunlardan yiyebilir)" Çünkü Rabbin çok bağışlayandır, merhamet edendirأُوحِيَ
  11. 7:117Biz de Musa'ya "Sen de asânı bırakıver." diye vahyettik. Birdenbire asâ, onların bütün uydurduklarını yakalayıp yutuverdiوَأَوحَينَآ
  12. 7:160Biz onları oniki kabileye, o kadar ümmete ayırdık. Ve kavmi kendisinden su istediği zaman Musa'ya, elindeki asâ ile taşa vur, diye vahyettik, vurunca hemen o taştan oniki pınar akmaya başladı. Halkın her biri su alacağı yeri iyice öğrendi. Bulutu da üzerlerine gönderdik, gölgeledik. Onlara kudret helvası ve bıldırcın indirdik. Size rızık olarak ihsan ettiğimiz nimetlerin temizinden yiyiniz, dedik. Onlar zulmü bize yapmadılar, lakin kendi kendilerine zulmediyorlardıوَأَوحَينَآ
  13. 7:203Onlara (arzularına göre) bir âyet getirmediğin zaman, derleyip toplasaydın ya derler, sen de de ki; ben ancak Rabbimden bana ne vahyolunuyorsa ona uyarım, işte bütünüyle bu Kur'ân, Rabbinizden gelen basiretlerdir (kalp gözünü açacak beyanlardır), iman eden bir kavim için hidayettir, rahmettirيُوحَىٰٓ
  14. 8:12İşte o anda Rabbin meleklere şöyle vahyediyordu: Ben sizinle beraberim, müminlere sebat verin. Kâfirlerin yüreğine korku salacağım, hemen boyunlarının üstüne vurun, parmaklarına, parmaklarına vurunيُوحِي
  15. 10:2İnsanları (eğri yolun sonundan) korkut, inananlara Rableri nezdindeki yüksek makamları müjdele, diye içlerinden bir adama vahyimizi göndermemiz onlara tuhaf mı geldi? Kâfirler: "Hiç şüphesiz bu besbelli bir sihirbaz." dedilerأَوحَينَآ
  16. 10:15Böyle iken, âyetlerimiz, kesin birer belge olarak kendilerine okunduğu zaman, o bizimle karşılaşmayı ummayanlar, "Bundan başka bir Kur'ân getir veya bunu değiştir." dediler. De ki, "Onu kendiliğimden değiştiremem, benim açımdan bu olacak bir şey değildir. Ben ancak bana vahyolunana uyarım. Rabbime isyan edersem, şüphesiz büyük bir günün azabından korkarımيُوحَىٰٓ
  17. 10:87Biz Musa ile kardeşine şöyle vahyettik: "Kavminiz için Mısır'da birtakım evler hazırlayın ve evlerinizi kıbleye karşı yapın ve namazı kılın ve müminlere müjde verinوَأَوحَينَآ
  18. 10:109Sana vahyolunana uy! Ve Allah hükmünü verinceye kadar sabret. Çünkü O, hüküm verenlerin en hayırlısıdırيُوحَىٰٓ
  19. 11:12(Ey Resulüm!) Şimdi belki sen, "Ona bir hazine indirilse, ya da beraberinde bir melek gezip dolaşsa ya!" diyorlar diye sana vahyolunan vahyin bir kısmını terkedecek olursun ve bundan dolayı da göğsün daralır. Sen yalnızca bir uyarıcısın. Allah ise her şeye vekildirيُوحَىٰٓ
  20. 11:36Ayrıca Nuh'a şöyle vahyettik: "Bil ki kavminden şimdiye kadar iman etmiş olanlardan başka artık kimse iman etmeyecektir. Onun için yaptıkları şeylerden dolayı kederlenmeوَأُوحِيَ
  21. 11:37Bizim gözetimimiz altında ve vahyimize göre gemiyi yap. Zulüm yapanlar hakkında da bana bir şey söyleme. Çünkü onlar kesinlikle suda boğulacaklardırوَوَحيِنَا
  22. 11:49İşte bunlar gayb haberlerindendir. Bunları sana vahiyle bildiriyoruz. Bundan önce bunları ne sen bilirdin, ne de kavmin. O halde sabret, akıbet muhakkak muttakilerindirنُوحِيهَآ
  23. 12:3Sana bu Kur'ân'ı vahyetmekle biz, sana kıssaların en güzelini anlatıyoruz. Gerçek şu ki, daha önce senin bundan hiç haberin yoktuأَوحَينَآ
  24. 12:15Nihayet kardeşleri, Yusuf'u alıp götürdüler ve kuyunun dibine bırakmaya topluca karar verdiler. Biz de ona şöyle vahyettik: "Andolsun ki, sen onlara ilerde hiç beklemedikleri bir sırada bu yaptıklarını haber vereceksinوَأَوحَينَآ
  25. 12:102İşte bu, sana vahiyle bildirdiğimiz gayb haberlerindendir. Yoksa onlar yapacaklarına karar verip mekir (oyun) yaparlarken sen yanlarında değildinنُوحِيهِ
  26. 12:109Senden önce gönderdiğimiz peygamberler de o memleketlerin halkındandı, onlar da kendilerine vahiy verdiğimiz birtakım erkeklerden başkası değillerdi. Şimdi o yerlerde şöyle bir gezip görmediler mi? Kendilerinden önce gelip geçenlerin akıbetlerinin nasıl olduğuna bir baksalar ya!... Elbette ahiret yurdu müttakiler için daha hayırlıdır. Hâlâ aklınızı başınıza toplamayacak mısınızنُّوحِيٓ
  27. 13:30İşte seni böyle, kendilerinden önce nice ümmetler gelip geçmiş olan bir ümmet içinde gönderdik ki, onlar Rahmân'a küfredip dururlarken, sen onlara sana vahyettiğimiz kitabı okuyasın. De ki: "O Rahmân benim Rabbimdir, O'ndan başka tanrı yoktur. Ben O'na dayandım, tevbem de O'nadırأَوحَينَآ
  28. 14:13İnkâr edenler peygamberlerine dediler ki: "Ya sizi mutlaka yurdumuzdan çıkaracağız, ya da mutlaka dinimize döneceksiniz!" Rableri de onlara: "Zâlimleri mutlaka helak edeceğiz" diye vahyettiفَأَوحَىٰٓ
  29. 16:43(Ey Peygamber!) Senden önce de, kendilerine vahyettiğimiz erkeklerden başkasını peygamber olarak göndermedik. Eğer bunu bilmiyorsanız Tevrat ve İncil âlimlerine sorunنُّوحِيٓ
  30. 16:68Senin Rabbin bal arısına şöyle vahyetti: Dağlardan, ağaçlardan ve insanların kuracakları kovanlardan kendine evler edinوَأَوحَىٰ

Bu kök 70 ayette geçiyor; ilk 30 tanesi gösteriliyor.

Kök ve kelime çözümlemesi Quranic Arabic Corpus'tan (GNU GPL). NÛR burada anlam yorumu yapmaz.